Gương người tốt VT

Hỏi đáp - Tố giác

Trang địa phương

Giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu đến công tác PCCC và CNCH trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4

05/02/2020 4:14:06 CH

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã và đang ảnh hưởng rất lớn đối với quá trình phát triển kinh tế xã hội; có thể thấy đây là vấn đề của toàn cầu và đã được Chính phủ Việt Nam rất quan tâm trong những năm gần đây. Trong công tác PCCC và CNCH, biến đổi khí hậu có tác động rõ nét đến sự gia tăng các vụ cháy, nổ, đặc biệt là vấn đề cháy rừng trong thời gian gần đây.

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã và đang là thách thức lớn đối với quá trình phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, đây là một thực tế đã được minh chứng bằng những con số về sự tăng lên của nhiệt độ trái đất, mức nước biển dâng, tình hình cháy rừng diễn ra trên diện rộng ở nhiều quốc gia khác nhau… Là một quốc gia chịu sự tác động của BĐKH, trong nhiều năm qua Đảng và nhà nước đã quan tâm và có những chủ trương, chính sách đối với vấn đề BĐKH cũng như việc đưa ra định hướng về các giải pháp trọng tâm nhằm ứng phó với BĐKH thông qua việc ban hành Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu; Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03/6/2013 về Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam là một trong những nước ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương dễ bị rủi do nhất bởi sự tác động của biến đổi khí hậu và là một trong 10 nước bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi các sự kiện thời tiết cực đoan trong 20 năm qua. Trong thời gian tới, tần suất và cường độ của các sự kiện thời tiết liên quan đến BĐKH dự báo sẽ còn tăng thêm.

Ở Việt Nam, trong vòng 50 năm qua nhiệt độ trung bình đã tăng khoảng 0,5 - 0,7 oC, tại một số nơi mực nước biển đã dâng khoảng 20cm, các hiện tượng thảm họa như thiên tai, đặc biệt là bão, lũ và hạn hán kéo dài dẫn đến cháy rừng ngày càng khốc liệt. Theo thống kê, trong 5 năm gần đây đã xảy ra 16.429 vụ cháy, trong đó có rất nhiều vụ cháy lớn gây thiệt hại lớn về tài nguyên rừng, cùng với đó là những ảnh hưởng đến môi trường từ chính những sản phẩm cháy do các vụ cháy gây ra. Các hiện tượng thảm họa thiên tai như bão, lũ lụt với tần suất và cường độ rủi ro gia tăng cũng đang đặt ra những thách thức ngày một lớn hơn cho công tác tổ chức cứu nạn, cứu hộ. Trước tình hình đó, ứng phó với BĐKH được coi là nhiệm vụ hết sức quan trọng để ngăn ngừa, giảm thiểu thiệt hại từ các tác động này.

Ứng phó với BĐKH là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, của toàn xã hội, của các cấp, các ngành, các tổ chức, mọi người dân và cần được tiến hành với sự đồng thuận và quyết tâm cao, từ phạm vi địa phương, vùng, quốc gia đến toàn cầu. Không nằm ngoài quan điểm đó, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã và đang nỗ lực thực hiện tốt công tác PCCC và CNCH với mục tiêu giảm thiểu số vụ cháy, qua đó giảm lượng khói, khí nhà kính từ các vụ cháy, cùng với đó là nâng cao hiệu quả công tác cứu nạn, cứu hộ trước tình hình diễn biến phức tạp của các sự cố thiên tai.

Cùng với những tác động của BĐKH đang diễn ra và ảnh hưởng đến toàn cầu là sự tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) với rất nhiều những thay đổi tích cực về mọi mặt, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức có liên quan chặt chẽ đến công tác ứng phó với BĐKH. Thực tế cho thấy, các yếu tố trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang phát triển với tốc độ cấp số nhân, chưa từng có tiền lệ trong lịch sử. Trọng tâm là các phát minh, phát kiến và sự kết hợp của ba “đại xu hướng”: vật lý, số hóa và sinh học hay là sự kết hợp của ba thế giới: thế giới vật chất, thế giới ảo (thế giới số) và thế giới sinh vật; đặc trưng là sự hợp nhất về mặt công nghệ, nhờ đó xóa bỏ ranh giới giữa các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học, đem lại sự kết hợp giữa hệ thống ảo và thực thể.

Có thể thấy rằng, những tác động của BĐKH đối với công tác PCCC và CNCH trong thời kỳ cách mạng công nghiệp lần thứ 4, bao hàm cả những tác động tích cực và tiêu cực, đồng thời đặt ra những thách thức rất lớn. Cụ thể một số khó khăn, thách thức như:

- BĐKH với biểu hiện như sự gia tăng nhiệt độ trung bình dẫn đến nắng nóng, hạn hán kéo dài làm tăng đáng kể nguy cơ dẫn tới các sự cố về cháy nổ, tai nạn. Bên cạnh đó, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đã góp phần thúc đẩy sự gia tăng cơ cấu, quy mô các cơ sở sản xuất công nghiệp, dẫn theo đó là gia tăng của việc sử dụng năng lượng, đặc biệt là năng lượng điện, khí đốt vào sản xuất. Đối với Việt Nam, tính trung bình mỗi năm, nhu cầu sử dụng năng lượng tăng gấp 2 nhưng đáp ứng trong nước chỉ đạt 60%. Việc sử dụng nguồn năng lượng gia tăng, quy mô cơ sở sản xuất gia tăng, kéo theo đó là nguy cơ tiềm ẩn về cháy, nổ sẽ càng cao, tính chất, mức độ thiệt hại ngày càng lớn;

- BĐKH có sự liên quan chặt chẽ đến sự gia tăng khí nhà kính gây ra hiệu ứng nhà kính. Bài toán chung đặt ra là làm thế nào để giảm thải khí nhà kính và tăng khả năng hấp thụ khí này trong tự nhiên. Với công tác PCCC, việc giảm khí nhà kính không đơn thuần là giảm thiểu các vụ cháy mà chính trong việc tổ chức chữa cháy cũng cần lưu ý tới việc sử dụng các chất chữa cháy phù hợp. Bởi do, rất nhiều chất chữa cháy đang được sử dụng hiện nay dưới dạng bột, bọt hoặc khí, mà khi tương tác với đám cháy có thể sản sinh ra các khí nhà kính, hoặc các sản phẩm khác gây ảnh hưởng tới môi trường. 

Cùng với đó, cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra rất nhiều những vật liệu, cho ra đời những sản phẩm với tính chất nguy hiểm cháy khác nhiều so với những gì chúng ta đang được biết tới, trong lĩnh vực xây dựng thì có thể nhận thấy những vật liệu xây dựng tiên tiến đang tạo ra những công trình có kiến trúc phức tạp hơn, quy mô lớn hơn, mang tới nhiều khó khăn hơn trong việc bảo đảm an toàn PCCC và CNCH cho các công trình này.

- Sự gia tăng của các hiện tượng khí hậu cực đoan và thiên tai, cả về tần suất và cường độ là mối đe dọa thường xuyên, trước mắt và lâu dài đối với tất cả các lĩnh vực, trong đó có công tác PCCC và CNCH. Chế độ mưa thay đổi có thể gây lũ lụt nghiêm trọng vào mùa mưa, và hạn hán vào mùa khô, các hiện tượng thiên nhiên mưa bão cũng dẫn tới các các sự cố khác như sụt lún tại nhiều nơi, đòi hỏi rất nhiều sự tăng cường cả về số lượng và năng lực của lực lượng tổ chức công tác cứu nạn, cứu hộ.

Trong thời gian qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an và các ngành, các cấp công tác PCCC và CNCH đã và đang được đẩy mạnh trên nhiều phương diện, trong đó đã có những ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kiểm soát cháy, nổ, tai nạn, sự cố. Việc phải vượt qua những khó khăn, thách thức để ứng phó với BĐKH trong thời kỳ CMCN 4.0 đã và đang thúc đẩy những nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu của CMCN 4.0 nhằm nâng cao hiệu quả công tác PCCC và CNCH trong thực tế. Cụ thể:

- Ứng dụng kỹ thuật số để kết nối thông tin báo cháy từ cơ sở, công trình (bằng hình ảnh, tín hiệu hoặc thông tin bằng các cuộc gọi) đến người quản lý, đến cơ quan Cảnh sát PCCC, qua đó sẽ góp phần phát hiện sớm sự cố cháy, nổ, và cũng từ đó sẽ triển khai các hoạt động xử lý, cứu chữa vụ cháy được nhanh nhất. Ngoài ra, hệ thống thông tin kết nối còn giúp cho chủ cơ sở, cơ quan Cảnh sát PCCC phát hiện các lỗi của hệ thống, tình trạng thường trực chữa cháy của lực lượng, phương tiện trong các tòa nhà, thực trạng hệ thống giao thông từ cơ quan Cảnh sát PCCC đến địa điểm cháy, tình trạng con người bị mắc kẹt trong các đám cháy và có thể điều hành, thông tin chỉ huy từ xa để hướng dẫn người dân thoát nạn, tổ chức cứu người bị nạn, cứu tài sản…

- Trên lĩnh vực công nghệ sinh học: Nhiều loại vật liệu mới được tạo ra, đặc biệt là khả năng chống cháy, theo đó áp dụng vào xây dựng nhà và công trình sẽ giảm thiểu nguy cơ xảy ra cháy, nổ; nhiều loại sản phẩm chất chữa cháy, thiết bị, công nghệ chữa cháy mới được nghiên cứu, sản xuất.

- Trên lĩnh vực Vật lý: cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra các robot thế hệ mới, máy bay không người lái hoặc các thiết bị công nghệ tự động sẽ góp phần hỗ trợ lực lượng chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong công tác trinh sát đám cháy, trực tiếp cứu người bị nạn, di chuyển tài sản, trực tiếp chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại các không gian phức tạp, khó tiếp cận… Nhiều chất chữa cháy mới được nghiên cứu, sản xuất giúp đạt hiệu quả chữa cháy cao hơn và giảm khí nhà kính, thân thiện với môi trường.

Với xu thế phát triển kinh tế xã hội ngày một tăng lên, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng, kèm theo đó là tình hình biến đổi khí hậu vẫn sẽ diễn biến phức tạp. Tất cả các yếu tố đó có sự tác động rất mạnh mẽ đến công tác PCCC và CNCH, để làm tốt vai trò là nòng cốt trong công tác PCCC và CNCH và ứng phó với BĐKH trong thời kỳ CMCN 4.0, lực lượng Cảnh sát PCCC nói riêng và các lực lượng khác trong toàn xã hội cần quan tâm nghiên cứu, triển khai một số giải pháp sau:

Thứ nhất là, nâng cao năng lực quản lý, dự báo tình hình về những tác động của biến đổi khí hậu đối với công tác PCCC và CNCH. Ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 vào công tác này nhằm chủ động hơn trong công tác ứng phó với tình hình cháy, nổ và sự cố, tai nạn. Cụ thể:

- Số hóa thông tin số liệu về tình hình cháy, nổ để các địa phương thường xuyên cập nhật chính xác, con số thống kê đầy đủ ở tất cả các khía cạnh, qua đó giúp cho việc nghiên cứu, phân tích và đưa ra dự báo tình hình cháy, nổ chính xác, đặc biệt là mối liên hệ giữa tình hình cháy, nổ với các chỉ số phát triển kinh tế-xã hội; mối quan hệ giữa tình hình cháy, nổ, tai nạn sự cố với diễn biến của tình hình khí hậu…

- Số hóa thông tin về các loại hình cơ sở nguy hiểm cháy nổ (công trình cao tầng, cơ sở sản xuất, bảo quản và sử dụng hóa chất, cơ sở kinh doanh khí hóa lỏng, các khu dân cư cháy nổ cao…); thông tin về cơ sở hạ tầng kỹ thuật, phương tiện phục vụ công tác chữa cháy và CNCH (hệ thống giao thông, nguồn nước, các phương tiện kỹ thuật đặc chủng…) để nâng cao chất lượng công tác quản lý về phòng cháy cho các đơn vị chức năng và chủ động trong việc đưa ra các phương án ứng phó với sự cố cháy nổ, tai nạn hiệu quả;

- Thiết lập hệ thống quản lý về PCCC và CNCH đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Hệ thống quản lý về PCCC và CNCH phải đảm bảo tính năng tích hợp đồng bộ với hệ thống quản lý của “thành phố thông minh” theo chủ trương xây dựng chính phủ điện tử mà Đảng, Nhà nước đã đề ra;

Thứ hai là, chủ động nghiên cứu xây dựng, đồng bộ hệ thống thông tin cảnh báo cháy sớm từ cơ sở đến người quản lý và đơn vị Cảnh sát PCCC; ứng dụng công nghệ hiện đại trong phát hiện và cảnh báo cháy rừng bằng… Chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác chữa cháy và CNCH như: kết nối với hệ thống camera giao thông để giúp cho các phương tiện đến đám cháy nhanh nhất, cũng như những hình ảnh từ hiện trường đám cháy đến với trung tâm thông tin chỉ huy của lực lượng Cảnh sát PCCC, để từ đó giúp công tác chỉ huy điều hành được thuận lợi, hiệu quả;

Thứ ba là, tăng cường vai trò của lực lượng PCCC tại chỗ, trong đó cần nghiên cứu, đánh giá khách quan về hiệu quả thực hiện phương châm 4 tại chỗ của các lực lượng trong thời gian qua (lực lượng dân phòng, lực lượng PCCC cơ sở, lực lượng PCCC chuyên ngành) để từ đó có giải pháp căn cơ trong công tác củng cố, xây dựng và huấn luyện nghiệp vụ về phòng cháy, chữa cháy và CNCH cho các lực lượng này để có thể là lực lượng nòng cốt đáp ứng tốt công tác xử lý sự cố cháy, nổ, tai nạn ngay từ giai đoạn ban đầu;

Thứ tư là, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch mạng lưới các đơn vị PCCC và CNCH, hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho công tác PCCC và CNCH, ứng phó với các sự cố thiên tai; đồng bộ hệ thống pháp luật của Việt Nam với luật và các công ước quốc tế về ứng phó với biến đổi khí hậu, các quy định nhằm giảm thiểu các yếu tố làm tăng nguy cơ dẫn đến BĐKH; hệ thống cơ chế, chính sách cho các lực lượng thực hiện công tác PCCC và CNCH nhằm đảm bảo có chế độ đãi ngộ xứng đáng với những công việc mà các lực lượng này đảm nhận;

Thứ năm là, đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về phòng cháy, chữa cháy, kỹ năng nhận biết và ứng phó với các tình huống nguy hiểm. Bên cạnh đó, cần tăng thời lượng tuyên truyền đến cộng đồng về  kiến thức, các giải pháp giảm thiểu các tác động cực đoan của tình trạng BĐKH đến đời sống xã hội để toàn xã hội cùng chung tay trong công tác chống lại các tác động của BĐKH;

Thứ sáu là, tăng cường hợp tác quốc trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực, trình độ của các lực lượng trong công tác ứng phó với các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu; trong tiếp cận các công nghệ mới, đặc biệt ứng dụng công nghệ tin học, trí tuệ nhân tạo trong công tác PCCC và CNCH đáp ứng yêu cầu của thời đại cách mạng KHCN 4. Tranh thủ sự hỗ trợ của các nước, các tổ chức quốc tế về công nghệ, kỹ thuật nhằm không ngừng nâng cao năng lực trong chế tạo, sản xuất các phương tiện, thiết bị phục vụ công tác PCCC và CNCH; nghiên cứu, sản xuất các chất chữa cháy mới có hiệu quả cao hơn và thân thiện với môi trường, giảm thiểu khả năng sinh khí nhà kính trong quá trình sản xuất, sử dụng.

Đại tá PGS.TS. Nguyễn Minh Khương
Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH
 

Thống kê

Số người Online:  34

 Số người ghé thăm:  

Liên kết website