Bài viết phân tích cơ sở pháp lý hiện hành về quản lý chất lượng phương tiện PCCC, CNCH; làm rõ bản chất pháp lý - kỹ thuật của bình chữa cháy san, nạp lại; từ đó đề xuất quan điểm quản lý theo hướng bình chữa cháy sau san, nạp phải được quản lý tương tự như bình chữa cháy được sản xuất mới, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật, được dán nhãn lại, kiểm tra chất lượng, cấp phiếu xuất xưởng và thực hiện thủ tục cấp phép lưu thông theo quy định của pháp luật.

Từ khóa: Bình chữa cháy; san, nạp lại; quản lý chất lượng; QCVN 03; giấy phép lưu thông.

1. Đặt vấn đề

Bình chữa cháy là phương tiện PCCC giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xử lý ban đầu các đám cháy mới phát sinh. Hiệu quả chữa cháy của loại phương tiện này phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng tổng thể của bình, bao gồm kết cấu vỏ bình, khả năng chịu áp, cụm van - xả, hệ thống dẫn, đồng hồ áp suất, chất chữa cháy, độ bền đối với thay đổi nhiệt độ, độ bền chống ăn mòn ...và quy trình lắp ráp, kiểm tra trước khi đưa vào sử dụng.

Trong quá trình quản lý, sử dụng bình chữa cháy, sau một thời gian khai thác hoặc khi đã xả hết chất chữa cháy, nhiều bình chữa cháy được tổ chức, cá nhân thu hồi để thực hiện san, nạp lại nhằm tiếp tục đưa vào sử dụng. Hoạt động này góp phần tiết kiệm chi phí, hạn chế lãng phí tài nguyên; tuy nhiên nếu không được quản lý chặt chẽ về chất lượng sẽ phát sinh nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công tác PCCC và CNCH.

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về PCCC và CNCH được hoàn thiện, đặc biệt là việc Luật PCCC và CNCH năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã có hiệu lực (có hiệu lực thi hành từ 01/7/2025), yêu cầu đặt ra đối với cơ quan quản lý nhà nước là phải xác định rõ, thống nhất cách tiếp cận quản lý chất lượng đối với bình chữa cháy san, nạp lại, bảo đảm chặt chẽ, đồng bộ cả về pháp lý và kỹ thuật.

2. Cơ sở pháp lý về quản lý chất lượng bình chữa cháy

2.1. Bình chữa cháy là phương tiện PCCC thuộc diện quản lý chặt chẽ

Theo quy định của Luật PCCC và CNCH, phương tiện PCCC, CNCH được sản xuất, lắp ráp trong nước trước khi lưu thông trên thị trường phải bảo đảm về chất lượng, phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Bình chữa cháy các loại được xác định là phương tiện PCCC thông dụng, thuộc danh mục phương tiện phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép lưu thông trước khi đưa ra thị trường.

Nghị định số 105/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã thiết lập cơ chế quản lý mới, theo đó việc cấp giấy phép lưu thông được áp dụng thống nhất đối với phương tiện PCCC, CNCH thay thế cho việc kiểm định phương tiện PCCC (cũng như cơ chế công bố hợp chuẩn, hợp quy) trước đây. Cách tiếp cận này làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trực tiếp đưa sản phẩm ra thị trường đối với chất lượng và độ an toàn của phương tiện.

2.2. Yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật đối với bình chữa cháy

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 03:2023/BCA về phương tiện PCCC quy định đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đối với bình chữa cháy, bao gồm: yêu cầu kỹ thuật của chất chữa cháy; khả năng chịu áp suất đối với các bình chữa cháy áp suất thấp; thời gian phun nhỏ nhất có hiệu quả và tầm phun xa; độ bền đối với thay đổi nhiệt độ, độ bền chống ăn mòn; tính năng đối với đám cháy thử và yêu cầu về ghi nhãn và nhận diện sản phẩm.

Các yêu cầu này được áp dụng đối với sản phẩm hoàn chỉnh khi đưa ra thị trường, không tách rời giữa từng bộ phận cấu thành của bình chữa cháy.

3. Bản chất pháp lý - kỹ thuật của bình chữa cháy san, nạp lại

3.1. San, nạp lại làm thay đổi trạng thái kỹ thuật của sản phẩm

Quá trình san, nạp lại bình chữa cháy không chỉ là việc bổ sung chất chữa cháy mà bao gồm nhiều công đoạn kỹ thuật như tháo, lắp cụm van; kiểm tra vỏ bình; thử kín; nạp chất chữa cháy; nạp khí đẩy; kiểm tra áp suất và khả năng hoạt động. Sau khi hoàn thành các công đoạn này, bình chữa cháy được đưa trở lại lưu thông và sử dụng như một phương tiện PCCC hoàn chỉnh, là một sản phẩm sản xuất mới.

Về bản chất, sản phẩm sau san, nạp lại đã thay đổi trạng thái kỹ thuật so với sản phẩm ban đầu và không còn nguyên vẹn điều kiện đã được cấp phép lưu thông trước đó.

3.2. Không thể tách rời trách nhiệm chất lượng

Trong thực tiễn quản lý, vẫn tồn tại quan điểm cho rằng đơn vị thực hiện san, nạp chỉ chịu trách nhiệm đối với chất chữa cháy được nạp lại, còn vỏ bình và các bộ phận khác tiếp tục thuộc trách nhiệm của nhà sản xuất ban đầu. Quan điểm này không phù hợp với nguyên tắc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm ra thị trường phải chịu trách nhiệm về toàn bộ chất lượng của sản phẩm đó. Do vậy, đơn vị thực hiện san, nạp và đưa bình chữa cháy trở lại thị trường phải chịu trách nhiệm đầy đủ, toàn bộ đối với chất lượng tổng thể của các bình chữa cháy này.

4. Quản lý chất lượng đối với bình chữa cháy san, nạp lại

4.1. Quản lý như sản phẩm sản xuất mới

Từ cơ sở pháp lý và phân tích kỹ thuật nêu trên, có thể khẳng định rằng bình chữa cháy sau san, nạp lại phải được quản lý tương tự như bình chữa cháy được sản xuất mới. Theo đó, sản phẩm này phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật, không áp dụng cơ chế kế thừa kết quả thử nghiệm hoặc giấy phép lưu thông của sản phẩm ban đầu.

4.2. Yêu cầu về nhãn hàng hóa và kiểm tra chất lượng

Bình chữa cháy sau san, nạp lại phải được dán nhãn mới theo quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa, thể hiện rõ tên, địa chỉ đơn vị sản xuất (san, nạp); năm sản xuất (san, nạp); loại chất chữa cháy; thông số kỹ thuật cơ bản và các thông tin khác theo đúng quy định. Theo yêu cầu quản lý chất lượng, đơn vị san, nạp có trách nhiệm tổ chức kiểm tra chất lượng nội bộ (KCS), lập đầy đủ hồ sơ kỹ thuật và thực hiện cấp phiếu xuất xưởng đối với sản phẩm trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.

4.3. Thử nghiệm và cấp giấy phép lưu thông

Bình chữa cháy sau san, nạp lại phải được thử nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu theo quy chuẩn QCVN 03:2023/BCA. Trên cơ sở kết quả thử nghiệm và hồ sơ kỹ thuật, đơn vị san, nạp thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy phép lưu thông theo quy định. Chỉ sau khi được cấp giấy phép lưu thông theo quy định, sản phẩm mới được phép đưa ra thị trường và sử dụng.

5. Trách nhiệm pháp lý của đơn vị san, nạp

Đơn vị san, nạp bình chữa cháy (đơn vị sản xuất) là chủ thể chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, an toàn của sản phẩm do mình đưa ra thị trường. Trường hợp sản phẩm không bảo đảm chất lượng gây thiệt hại, đơn vị san, nạp phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Việc xác định rõ trách nhiệm này góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, loại bỏ các cơ sở san, nạp kém chất lượng, đồng thời bảo đảm quyền lợi, an toàn cho người sử dụng.

6. Kết luận

Từ góc độ của cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng phương tiện PCCC, CNCH, có thể khẳng định rằng việc quản lý chất lượng đối với bình chữa cháy san, nạp lại không chỉ là yêu cầu kỹ thuật đơn thuần mà là một nội dung quan trọng trong tổng thể công tác quản lý nhà nước về PCCC và CNCH. Việc buông lỏng hoặc áp dụng không thống nhất các yêu cầu quản lý đối với loại phương tiện này sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, làm giảm hiệu quả đầu tư trang bị và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sẵn sàng chữa cháy tại cơ sở.

Theo đó, chúng ta thống nhất quan điểm: bình chữa cháy sau san, nạp lại được xác định là sản phẩm hoàn chỉnh mới đưa ra thị trường và phải được quản lý tương tự như bình chữa cháy sản xuất mới. Đơn vị thực hiện san, nạp là chủ thể chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm, từ kết cấu, khả năng chịu áp, chất chữa cháy, đến việc ghi nhãn, kiểm tra chất lượng, thử nghiệm và thực hiện thủ tục cấp giấy phép lưu thông theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở đó, đề nghị các cơ quan, đơn vị làm công tác quản lý chất lượng  phương tiện PCCC, CNCH khi thực hiện cấp phép lưu thông, kiểm tra, hậu kiểm phương tiện PCCC cần quán triệt và áp dụng thống nhất cách tiếp cận nêu trên; đồng thời tăng cường hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động san, nạp bình chữa cháy, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm về chất lượng theo thẩm quyền.

Việc triển khai đồng bộ, nghiêm túc các yêu cầu quản lý chất lượng đối với bình chữa cháy san, nạp lại sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC và CNCH, bảo đảm an toàn cho người và tài sản, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới./.

Tài liệu tham khảo

[1] Quốc hội (2024), Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, số 55/2024/QH15.

[2] Chính phủ (2025), Nghị định số 105/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

[3] Bộ Công an (2025), Thông tư số 36/2025/TT-BCA ngày 15/5/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

[4] Bộ Công an (2025), Thông tư số 37/2025/TT-BCA ngày 15/5/2025 quy định về nhiệm vụ công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Công an nhân dân.

[5] Bộ Công an (2023), QCVN 03:2023/BCA – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương tiện phòng cháy và chữa cháy.

[6] Quốc hội (2007), Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, số 05/2007/QH12 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 05/2007/QH12 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14.

Phòng Quản lý khoa học – công nghệ và kiểm định phương tiện PCCC và CNCH