a) Các bước xử lý ban đầu

- Nhanh chóng đưa người bị nạn ra khôi hiện trường tai nạn, sự cổ đến nơi an toàn.

- Đặt người bị nạn nằm, hai chân duỗi thẳng, mũi bàn chân hướng lên trên.

- Bộc lộ chi bị tổn thương, quan sát và đánh giá tình trạng chi.

- Băng cầm máu cho người bị nạn nếu là gãy hở.

b) Cố định bằng nẹp

- Luồn dây qua vị trí hốc tự nhiên (khớp khoeo, cổ chân) của cơ thể và đặt sẵn tại các vị trí cần cố định: trên ổ gãy, dưới ổ gãy và trên khớp gối.

Hình 1. Cố định tạm thời gãy xương cẳng chân sử dụng nẹp

- Đặt nẹp: luồn nẹp phía trong các vòng dây từ dưới lên trên.

+ Nẹp sau: nâng đỡ phần trên và dưới ổ gãy (kheo chân và cổ chân) nhẹ nhàng nâng đều đưa nẹp vào dưới chân bị thương, nẹp dài từ gót chân đến quá khớp gối.

+ Nẹp trong: chiều dài từ gót chân tới quá khớp gối.

+ Nẹp ngoài: chiều dài từ gót chân tới quá khớp gối.

- Đệm bông hoặc vải mềm vào đầu nẹp và đầu các xương cả hai phía trong và ngoài của chi gãy.

Trường hợp có người phụ giúp, một người đỡ nẹp, một người siết dây (hoặc băng cố định); nếu không có người trợ giúp thì buộc tạm thời dây trên ổ gãy để giữ nẹp;

- Dùng dây cố định ở các vị trí: trên ố gãy, dưới ổ gãy (cổ chân), trên khớp khối và một dây băng số 8 sát cổ chân đề giữ bàn chân vuông góc với cẳng chân.

- Buộc hai chân vào nhau để cố định 3 vị trí cổ chân, gối, sát bẹn.

c) Cố định khi thiếu hoặc không có nẹp

- Trường có 2 nẹp ưu tiên đặt nẹp trong và nẹp ngoài, trường hợp có 1 nẹp ưu tiên đặt nẹp phía trong.

- Nếu không có nẹp thì dùng chân lành làm nẹp.

+ Để hai chân duỗi thẳng, ép sát vào nhau; tại các vị trí có phần rỗng như giữa hai đùi, giữa hai cằng chân thì đệm lót thêm bông, băng, vải.. để đảm bảo cố định chắc chắn.

+ Dùng 3 dây to bản buộc hai chân vào nhau ở vị trí: trên ố gãy, dưới ổ gãy, hai đầu gối.

2. Cố định gãy xương đùi

Xương đùi là xương dài nhất cơ thể và nằm trong khu có nhiều cơ, mạch máu, thần kinh lớn. Gãy xương đùi, đặc biệt là gãy hở là một trong trường hợp tồn thương nặng, dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như: choáng hay nhiễm khuẩn nếu không được cấp cứu tốt.

a) Các bước xử lý ban đầu

- Nhanh chóng đưa người bị nạn ra khỏi hiện trường tai nạn, sự cố đến nơi an toàn.

- Đặt người bị nạn nằm trên nền phẳng, hai chân duỗi thẳng, mũi bàn chân hướng lên trên.

- Chống sốc cho người bị nạn.

- Bộc lộ chi bị tồn thương, quan sát và đánh giá tình trạng chi.

- Băng cầm máu cho người bị nạn nếu là gãy xương hở.

b) Cố định bằng nẹp

- Luồn dây qua vị trí hốc tự nhiên của cơ thể và đặt sẵn tại các vị trí cần cố định: trên ổ gãy, dưới ổ gãy và dưới khớp gối, ngang mào chậu, ngang ngực, 1/3 dưới cẳng chân;

- Đặt nẹp: luồn nẹp phía trong các vòng dây từ dưới lên trên

+ Nẹp sau: nâng đỡ phần trên và dưới ổ gãy (kheo chân và hông) nhẹ nhàng nâng đều đưa nẹp vào dưới chân bị thương, từ xương bả bai đến gót chân;

+ Nẹp ngoài từ hố nách xuống quá gót chân;

+ Nẹp trong từ bẹn xuống quá gót chân;

- Trường hợp có người phụ giúp:

+ Người thứ nhất ngồi phía bàn chân người bị nạn. Một tay đỡ gót chân và kéo theo trục của chi. Một tay nắm bàn chân người bị nạn hơi đẩy ngược về phía đùi sao cho bàn chân vuông góc với cẳng chân. Mắt luôn quan sát sắc mặt người bị nạn.

+ Người thứ hai ngồi phía bên chi lành, luồn hai tay nâng chi hoặc người người bị nạn khi cần luồn dây để cố định.

+ Người thứ ba tiến hành đặt nẹp.

Nếu không có người trợ giúp thì buộc tạm thời dây trên ổ gãy để giữ nẹp;

- Đệm bông hoặc vải mềm vào đầu nẹp và đầu các xương cả hai phía trong và ngoài của chi gãy.

- Cố định chắc chẳn nẹp ở các vị trí luồn dây.

- Buộc 2 chân vào nhau để cố định ba vị trí cổ chân, gối, sát bẹn.

Hình 2.78. Cố định tạm thời gãy xương đùi sử dụng nẹp

c) Cố định khi thiếu hoặc không có nẹp

- Trường hợp có 2 nẹp ưu tiên đặt nẹp trong và nẹp ngoài, trường hợp có 1 nẹp ưu tiên đặt nẹp phía trong.

- Nếu không có nẹp có thể dùng chân lành làm nẹp:

+ Để 2 chân duỗi thẳng, ép sát vào nhau; tại các vị trí có phần rỗng như giữa 2 đùi, giữa 2 cằng chân thì đệm lót thêm bông, băng, vải.. để đảm bảo cố định chắc chắn.

+ Dùng 5 dây to bản buộc 2 chân vào nhau ở vị trí: trên ổ gãy, dưới ổ gãy, hai cẳng chân, hai bàn chân, hai đầu gối.

Phòng 5/Cục Cảnh sát PCCC và CNCH